فشار خون بالا

فشار خون چیست؟

قلب با هر ضربان خون را در رگ‌ها می‌فرستد و رگ‌ها در برابر آن فشار نگه می‌دارند. این فشار با دو عدد گفته می‌شود: عدد بالا (فشار هنگام ضربان) و عدد پایین (فشار بین دو ضربان). نظام سلامت بریتانیا (NHS) می‌نویسد عدد اول همیشه بزرگ‌تر است، مثل ۱۳۰ بر ۸۰.

NHS فشار را بالا می‌داند وقتی در مطب یا مرکز درمانی ۱۴۰ بر ۹۰ یا بیشتر و در خانه ۱۳۵ بر ۸۵ یا بیشتر باشد. حد خانه کمی پایین‌تر است، پس یک عدد در دو جا یک معنا ندارد. راهنمای ۲۰۲۴ انجمن قلب اروپا (ESC) هم برای تأیید فشار بالا اندازه‌گیری بیرون از مطب (خانگی یا ۲۴ ساعته) را کنار اندازهٔ مطب پیشنهاد می‌کند. تصمیم نهایی با پزشک است.

با یک بار بالا بودن عدد، تشخیص گذاشته نمی‌شود. ممکن است استرس، رفتن به مطب، سرما یا قهوه آن را بالا برده باشد. برای همین پزشک معمولاً اندازه‌گیری را تکرار می‌کند.

علامت ندارد

NHS می‌گوید فشار خون بالا معمولاً علامت ندارد و به‌ندرت سردرد، تاری دید یا درد سینه می‌آورد. این یعنی احساس خوب بودن دلیل بر طبیعی بودن فشار نیست. اگر ۴۰ سال یا بیشتر دارید و بیش از پنج سال فشارتان را نسنجیده‌اید، NHS توصیه می‌کند اندازه بگیرید.

چه کسانی بیشتر در معرض‌اند؟

طبق NHS: سن بالاتر، سابقهٔ فشار بالا در خانواده، رژیم پرنمک، اضافه‌وزن، سیگار، مصرف زیاد الکل و استرس طولانی. هر کدام از این‌ها فقط خطر را بالا می‌برد.

چرا مهم است؟

فشار بالا اگر درمان نشود، طبق NHS رگ‌ها، قلب، مغز، کلیه و چشم را زیر بار می‌گذارد. خطر بیماری قلب، حملهٔ قلبی، سکتهٔ مغزی، نارسایی قلب، بیماری کلیه و زوال عقل عروقی هم با آن بالا می‌رود. هر کاهش کوچک فشار هم خطر را پایین می‌آورد.

اندازه‌گیری و تشخیص

پزشک در چند نوبت فشار را می‌سنجد. NHS می‌گوید اگر اولین اندازه بالا بود، ممکن است از شما بخواهند چند روز در خانه هم اندازه بگیرید یا یک دستگاه قابل‌حمل ۲۴ ساعته ببندند. در راهنما، بخش «اندازه‌گیری فشار در خانه» روش درست را آورده است.

علاوه بر فشار، پزشک ممکن است نوار قلب، آزمایش خون و ادرار یا بررسی‌های دیگر را بخواهد تا ببیند فشار بالا چه تأثیری گذاشته یا علت دیگری هست. این بخش به معاینه بستگی دارد.

درمان

سبک زندگی. NHS این‌ها را می‌گوید:

• تغذیهٔ متعادل و کم کردن نمک (از غذای شور و نمک سر سفره)
• فعالیت بدنی منظم، دست‌کم ۱۵۰ دقیقه در هفته
• کاهش وزن در صورت اضافه‌وزن
• محدود کردن الکل و کافئین (چای، قهوه، نوشابهٔ کولا)
• ترک سیگار

دارو. NHS می‌نویسد پزشک معمولاً دارو می‌دهد اگر فشار خیلی بالا باشد، خطر سکتهٔ مغزی و حملهٔ قلبی بالا باشد یا با تغییر سبک زندگی پایین نیاید. نوع دارو به عدد فشار، سن و شرایط بیمار بستگی دارد و بیشتر داروها قرص روزانه‌اند. بعضی افراد بیش از یک دارو لازم دارند.

یک اصل ساده: دارو را فقط با نظر پزشک شروع یا قطع کنید. AHA می‌نویسد حتی اگر فشار خانه طبیعی است، دارو را بدون مشورت قطع نکنید. اگر عارضه‌ای حس می‌کنید، به پزشک بگویید؛ او تصمیم می‌گیرد.

فشار بالا و قلب و رگ‌ها

فشار بالا یکی از عامل‌های اصلی بیماری عروق کرونر و نارسایی قلب است. بعضی داروهای فشار هم ممکن است ورم مچ ایجاد کنند (NHS). اگر ورم پا دارید و دارو می‌خورید، به پزشک بگویید و دارو را خودتان قطع نکنید.

چه موقع کمک فوری؟

• NHS می‌گوید اگر درد ناگهانی و ماندگار سینه، فشاری یا سوزشی دارید، یا درد به بازو، گردن، فک، شکم یا پشت می‌رود، یا درد با عرق، تهوع، سرگیجه یا تنگی نفس همراه است، ۱۱۵.
• اگر فشار بالاتر از ۱۸۰ بر ۱۲۰ است و درد سینه، تنگی نفس، ضعف یا بی‌حسی، تغییر دید یا مشکل در حرف زدن دارید، معطل نکنید: ۱۱۵. اگر این علامت‌ها را ندارید، AHA می‌گوید پنج دقیقه صبر کنید و دوباره بسنجید. اگر هنوز خیلی بالاست، فوری با پزشک تماس بگیرید و اگر به پزشک دسترسی ندارید، با ۱۱۵.
• سردرد مکرر، تاری دید یا درد سینه‌ای که می‌آید و می‌رود را همان روز به پزشک نشان بدهید (NHS این‌ها را فوری می‌داند).